Bundesgerichtshof
Beschl. v. 25.10.1990, Az.: III ZR 277/88
Formvorschriften bei Leibrentenversprechen; Notarielle Beurkundung einer sog. belohnende (remuneratorische) Schenkung
Bibliographie
- Gericht
- BGH
- Datum
- 25.10.1990
- Aktenzeichen
- III ZR 277/88
- Entscheidungsform
- Beschluss
- Referenz
- WKRS 1990, 15510
- Entscheidungsname
- [keine Angabe]
- ECLI
- [keine Angabe]
Verfahrensgang
- vorgehend
- BVerfG - 11.06.1980 - AZ: 1 PBvU 1/79
- OLG Hamm - 27.03.1985 - AZ: 11 U 225/84
- OLG Karlsruhe - 03.07.1985 - AZ: 1 U 11/85
- OLG Schleswig - 04.09.1985 - AZ: 4 U 234/83
- OLG München - 01.10.1985 - AZ: 13 U 2726/85
- KG Berlin - 21.01.1986 - AZ: 21 U 3563/85
- OLG Braunschweig - 05.03.1986 - AZ: 3 U 240/84
- OLG Düsseldorf - 12.03.1986 - AZ: 11 U 51/85
- OLG München - 21.04.1986 - AZ: 17 U 4994/85
- OLG Hamm - 25.04.1986 - AZ: 9 U 126/85
- OLG Köln - 15.05.1986 - AZ: 7 U 224/84
- OLG München - 15.05.1986 - AZ: 1 U 3852/85
- OLG Köln - 20.05.1986 - AZ: 22 U 278/85
- OLG Hamm - 20.06.1986 - AZ: 19 U 255/84
- OLG Celle - 24.06.1986 - AZ: 16 U 158/85
- OLG Hamm - 30.06.1986 - AZ: 22 U 143/85
- OLG Hamburg - 01.07.1986 - AZ: 7 U 247/84
- OLG Stuttgart - 09.07.1986 - AZ: 1 U 11/86
- OLG München - 16.07.1986 - AZ: 7 U 4624/84
- OLG Hamburg - 30.07.1986 - AZ: 5 U 58/85
- OLG Schleswig - 11.09.1986 - AZ: 5 U 142/85
- OLG Celle - 16.09.1986 - AZ: 16 U 126/85
- OLG Frankfurt am Main - 19.09.1986 - AZ: 25 U 32/85
- OLG Karlsruhe - 09.10.1986 - AZ: 9 U 201/84
- OLG Oldenburg - 20.10.1986 - AZ: 13 U 58/86
- OLG Hamm - 22.10.1986 - AZ: 11 U 262/85
- OLG Oldenburg - 06.11.1986 - AZ: 14 U 38/86
- OLG Frankfurt am Main - 06.01.1987 - AZ: 14 U 163/85
- BGH - 25.05.1987 - AZ: III ZR 150/85
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 211/85
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 147/86
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 208/86
- BGH - 25.06.1987 - AZ: III ZR 244/86
- BGH - 25.06.1987 - AZ: III ZR 268/86
- BGH - 02.07.1987 - AZ: III ZR 186/86
- BGH - 09.07.1987 - AZ: III ZR 154/86
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 156/85
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 244/85
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 160/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 36/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 77/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 83/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 138/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 151/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 152/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 162/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 176/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 198/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 200/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 202/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 203/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 222/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 246/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 269/86
- BGH - 23.09.1987 - AZ: III ZR 22/87
- OLG Bamberg - 27.10.1987 - AZ: 5 U 9/87
- OLG Hamm - 08.12.1987 - AZ: 28 U 113/87
- OLG Hamm - 15.12.1987 - AZ: 10 U 197/85
- KG Berlin - 08.01.1988 - AZ: 4 U 2200/87
- OLG Stuttgart - 15.01.1988 - AZ: 2 U 252/86
- OLG Schleswig- 09.02.1988 - AZ: 3 U 19/86
- Oberlandesgerichts Hamm - 29.02.1988 - AZ: 5 U 182/87
- KG - 10.05.1988 - AZ: U 250/87 Baul.
- OLG Düsseldorf - 19.05.1988 - AZ: 8 U 135/86
- OLG Karlsruhe - 16.06.1988 - AZ: 4 U 139/87
- OLG Köln - 25.07.1988 - AZ: 7 U 127/85
- OLG Hamm - 30.08.1988 - AZ: 9 U 49/85
- OLG Frankfurt am Main - 18.10.1988 - AZ: 11 U 25/87
- OLG Düsseldorf - 26.10.1988 - AZ: 15 U 172/87
- OLG Karlsruhe - 23.11.1988 - AZ: 1 U 113/88
- OLG Schleswig - 29.11.1988 - AZ: 11 U 187/86
- OLG München - 21.12.1988 - AZ: 15 U 6455/87
- OLG Oldenburg - 23.12.1988 - AZ: 6 U 168/88
- OLG Hamm - 12.01.1989 - AZ: 22 U 127/87
- OLG Köln - 31.01.1989 - AZ: 7 U 75/88
- KG - 28.02.1989 - AZ: 9 U 7209/87
- OLG Nürnberg - 01.03.1989 - AZ: 4 U 1604/88
- OLG Düsseldorf - 16.03.1989 - AZ: 8 U 18/88
- OLG Bremen - 11.04.1989 - AZ: 3 U 1/89
- OLG Celle - 03.05.1989 - AZ: 3 U 144/88
- OLG Oldenburg - 11.05.1989 - AZ: 1 U 218/88
- OLG Bamberg - 29.05.1989 - AZ: 4 U 154/88
- OLG Celle - 30.05.1989 - AZ: 16 U 227/83
- OLG Koblenz - 14.07.1989 - AZ: 1 U 1266/88
- Oberlandesgericht Koblenz - 26.07.1989 - AZ: 1 U 1831/87 (Baul.)
- OLG Köln - 20.09.1989 - AZ: 27 U 73/89
- OLG München - 04.12.1989 - AZ: 31 U 4514/89
- Oberlandesgericht Düsseldorf - 29.03.1990 - AZ: 18 U 191/89
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 31/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 32/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 47/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 65/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 70/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 136/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 194/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 208/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 239/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 260/89
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 339/89
- BGH - 12.07.1990 - AZ: III ZR 123/88
- BGH - 12.07.1990 - AZ: III ZR 168/88
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 151/88
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 45/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 51/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 53/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 57/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 132/89
- BGH - 23.10.1990 - AZ: VI ZR 67/90
- nachfolgend
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 96/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 167/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 249/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 115/90
- BGH - 20.11.1990 - AZ: VI ZR 143/90
- BGH - 29.11.1990 - AZ: III ZR 102/89
- BGH - 29.11.1990 - AZ: III ZR 365/89
- BGH - 04.12.1990 - AZ: VI ZR 120/90
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 28/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 150/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 179/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 366/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 206/90
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 80/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 136/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 194/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 29/90
- BGH - 07.03.1991 - AZ: III ZR 84/90
- BGH - 23.04.1991 - AZ: VI ZR 281/90
- BGH - 28.05.1991 - AZ: VI ZR 331/90
- BGH - 11.06.1991 - AZ: VI ZR 307/90
- BGH - 11.06.1991 - AZ: VI ZR 321/90
- BGH - 25.06.1991 - AZ: VI ZR 330/90
- BGH - 25.06.1991 - AZ: VI ZR 344/90
- BGH - 29.10.1991 - AZ: VI ZR 91/91
- BGH - 12.11.1991 - AZ: VI ZR 196/91
- BGH - 29.01.1992 - AZ: VIII ZR 92/91
- BGH - 18.02.1992 - AZ: VI ZR 194/91
- BGH - 26.05.1992 - AZ: VI ZR 306/91
- BGH - 22.09.1992 - AZ: VI ZR 347/91
- BGH - 11.11.1992 - AZ: VIII ZR 84/92
- BGH - 17.11.1992 - AZ: VI ZR 20/92
- BGH - 15.12.1992 - AZ: VI ZR 87/92
Rechtsgrundlagen
Prozessführer
Dipl. -Kfm. Gerd E., M. straße 43, L.,
Prozessgegner
Firma E. -T. -Verlag GmbH,
vertreten durch die Geschäftsführer, Karla F. und Richard L., W. -D. -Straße 2-4, D.,
Der III. Zivilsenat des Bundesgerichtshofs hat
durch
den Vorsitzenden Richter Dr. Krohn,
die Richter Dr. Engelhardt, Dr. Werp, Dr. Rinne und
die Richterin Dr. Deppert
am 25. Oktober 1990 gemäß § 554 b Abs. 1 ZPO
in der Auslegung durch das Bundesverfassungsgericht
(Beschluß vom 11. Juni 1980 - 1 PBvU 1/79 - NJW 1981, 39)
beschlossen:
Tenor:
Die Revision des Klägers gegen das Urteil des 15. Zivilsenats des Oberlandesgerichts Düsseldorf vom 26. Oktober 1988 - 15 U 172/87 - wird nicht angenommen.
Der Kläger trägt die Kosten des Revisionsverfahrens (§ 97 Abs. 1 ZPO).
Gründe
Die Rechtssache hat keine grundsätzliche Bedeutung (§ 554 b ZPO). Die Revision verspricht auch im Endergebnis keinen Erfolg (BVerfGE 54, 277).
Es kann dahinstehen, ob dem Berufungsgericht darin gefolgt werden kann, daß im Streitfall kein Leibrentenversprechen i.S. der §§ 759 ff. BGB vorliege und es jedenfalls an der nach § 761 BGB erforderlichen Schriftform fehle, oder ob die dagegen von der Revision erhobenen Einwendungen durchgreifen.
Der Klageanspruch ist jedenfalls deshalb unbegründet, weil es an der hier - unbeschadet des § 761 BGB - vorgeschriebenen Form des § 518 BGB fehlt. Der Kläger hat geltend gemacht, die 1984 vereinbarten streitigen Zahlungen, die er als schriftlich versprochene Leibrente ansieht, seien als Ausgleich der Nachteile gedacht gewesen, die er in der Vergangenheit, nämlich im Zusammenhang mit dem 1981 erfolgten Konkurs seines Verlages, erlitten habe, dessen Betrieb die Beklagte praktisch fortführe. Ein solches Versprechen bedarf als sog. belohnende (remuneratorische) Schenkung der notariellen Beurkundung (vgl. BGH Urteil vom 11. November 1981 - IVa ZR 182/80 = BGHWarn 1981 Nr. 322 = NJW 1982, 436). Einen Zusammenhang der vereinbarten Zahlungen mit einer vom Kläger noch zu erbringenden Tätigkeit als freier Mitarbeiter der Beklagten hat der Kläger in Abrede gestellt; auch die Revision nimmt eine solche Verbindung nicht an. Ein unentgeltliches Leibrentenversprechen bedarf aber nicht nur der Schriftform des § 761 BGB, sondern nach § 518 BGB notarieller Beurkundung (allg. M.; s. Palandt/Thomas BGB 49. Aufl. § 759 Anm. 1 b, § 761 Anm. 1; MünchKomm/Pecher BGB 2. Aufl. § 761 Rn. 2; BGB-RGRK/v. Gamm 12. Aufl. § 761 Rn. 5; Staudinger/Amann BGB 12. Aufl. Vorbem. zu §§ 759-761 Rn. 38, § 761 Rn. 5, 7; Erman/Seiler BGB 8. Aufl. § 761 Rn. 1). Diese Form ist vorliegend nicht gewahrt. Eine Heilung dieses Formmangels (§ 518 Abs. 2 BGB) ist hinsichtlich der mit der Klage verlangten (Teil-)Beträge nicht eingetreten.
Streitwertbeschluss:
Streitwert: 136.800 DM
Engelhardt
Werp
Rinne
Deppert