Bundesgerichtshof
Beschl. v. 29.01.1992, Az.: VIII ZR 92/91
Heilung eines Formfehlers durch wirksame Übertragung eines GmbH-Anteils
Bibliographie
- Gericht
- BGH
- Datum
- 29.01.1992
- Aktenzeichen
- VIII ZR 92/91
- Entscheidungsform
- Beschluss
- Referenz
- WKRS 1992, 16009
- Entscheidungsname
- [keine Angabe]
- ECLI
- [keine Angabe]
Verfahrensgang
- vorgehend
- BVerfG - 11.06.1980 - AZ: 1 PBvU 1/79
- OLG Hamm - 27.03.1985 - AZ: 11 U 225/84
- OLG Karlsruhe - 03.07.1985 - AZ: 1 U 11/85
- OLG Schleswig - 04.09.1985 - AZ: 4 U 234/83
- OLG München - 01.10.1985 - AZ: 13 U 2726/85
- KG Berlin - 21.01.1986 - AZ: 21 U 3563/85
- OLG Braunschweig - 05.03.1986 - AZ: 3 U 240/84
- OLG Düsseldorf - 12.03.1986 - AZ: 11 U 51/85
- OLG München - 21.04.1986 - AZ: 17 U 4994/85
- OLG Hamm - 25.04.1986 - AZ: 9 U 126/85
- OLG Köln - 15.05.1986 - AZ: 7 U 224/84
- OLG München - 15.05.1986 - AZ: 1 U 3852/85
- OLG Köln - 20.05.1986 - AZ: 22 U 278/85
- OLG Hamm - 20.06.1986 - AZ: 19 U 255/84
- OLG Celle - 24.06.1986 - AZ: 16 U 158/85
- OLG Hamm - 30.06.1986 - AZ: 22 U 143/85
- OLG Hamburg - 01.07.1986 - AZ: 7 U 247/84
- OLG Stuttgart - 09.07.1986 - AZ: 1 U 11/86
- OLG München - 16.07.1986 - AZ: 7 U 4624/84
- OLG Hamburg - 30.07.1986 - AZ: 5 U 58/85
- OLG Schleswig - 11.09.1986 - AZ: 5 U 142/85
- OLG Celle - 16.09.1986 - AZ: 16 U 126/85
- OLG Frankfurt am Main - 19.09.1986 - AZ: 25 U 32/85
- OLG Karlsruhe - 09.10.1986 - AZ: 9 U 201/84
- OLG Oldenburg - 20.10.1986 - AZ: 13 U 58/86
- OLG Hamm - 22.10.1986 - AZ: 11 U 262/85
- OLG Oldenburg - 06.11.1986 - AZ: 14 U 38/86
- OLG Frankfurt am Main - 06.01.1987 - AZ: 14 U 163/85
- BGH - 25.05.1987 - AZ: III ZR 150/85
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 211/85
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 147/86
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 208/86
- BGH - 25.06.1987 - AZ: III ZR 244/86
- BGH - 25.06.1987 - AZ: III ZR 268/86
- BGH - 02.07.1987 - AZ: III ZR 186/86
- BGH - 09.07.1987 - AZ: III ZR 154/86
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 156/85
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 244/85
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 160/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 36/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 77/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 83/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 138/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 151/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 152/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 162/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 176/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 198/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 200/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 202/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 203/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 222/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 246/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 269/86
- BGH - 23.09.1987 - AZ: III ZR 22/87
- OLG Bamberg - 27.10.1987 - AZ: 5 U 9/87
- OLG Hamm - 08.12.1987 - AZ: 28 U 113/87
- OLG Hamm - 15.12.1987 - AZ: 10 U 197/85
- KG Berlin - 08.01.1988 - AZ: 4 U 2200/87
- OLG Stuttgart - 15.01.1988 - AZ: 2 U 252/86
- OLG Schleswig- 09.02.1988 - AZ: 3 U 19/86
- Oberlandesgerichts Hamm - 29.02.1988 - AZ: 5 U 182/87
- KG - 10.05.1988 - AZ: U 250/87 Baul.
- OLG Düsseldorf - 19.05.1988 - AZ: 8 U 135/86
- OLG Karlsruhe - 16.06.1988 - AZ: 4 U 139/87
- OLG Köln - 25.07.1988 - AZ: 7 U 127/85
- OLG Hamm - 30.08.1988 - AZ: 9 U 49/85
- OLG Frankfurt am Main - 18.10.1988 - AZ: 11 U 25/87
- OLG Düsseldorf - 26.10.1988 - AZ: 15 U 172/87
- OLG Karlsruhe - 23.11.1988 - AZ: 1 U 113/88
- OLG Schleswig - 29.11.1988 - AZ: 11 U 187/86
- OLG München - 21.12.1988 - AZ: 15 U 6455/87
- OLG Oldenburg - 23.12.1988 - AZ: 6 U 168/88
- OLG Hamm - 12.01.1989 - AZ: 22 U 127/87
- OLG Köln - 31.01.1989 - AZ: 7 U 75/88
- KG - 28.02.1989 - AZ: 9 U 7209/87
- OLG Nürnberg - 01.03.1989 - AZ: 4 U 1604/88
- OLG Düsseldorf - 16.03.1989 - AZ: 8 U 18/88
- OLG Bremen - 11.04.1989 - AZ: 3 U 1/89
- OLG Celle - 03.05.1989 - AZ: 3 U 144/88
- OLG Oldenburg - 11.05.1989 - AZ: 1 U 218/88
- OLG Bamberg - 29.05.1989 - AZ: 4 U 154/88
- OLG Celle - 30.05.1989 - AZ: 16 U 227/83
- OLG Koblenz - 14.07.1989 - AZ: 1 U 1266/88
- Oberlandesgericht Koblenz - 26.07.1989 - AZ: 1 U 1831/87 (Baul.)
- OLG Köln - 20.09.1989 - AZ: 27 U 73/89
- OLG München - 04.12.1989 - AZ: 31 U 4514/89
- Oberlandesgericht Düsseldorf - 29.03.1990 - AZ: 18 U 191/89
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 31/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 32/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 47/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 65/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 70/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 136/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 194/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 208/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 239/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 260/89
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 339/89
- BGH - 12.07.1990 - AZ: III ZR 123/88
- BGH - 12.07.1990 - AZ: III ZR 168/88
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 151/88
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 45/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 51/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 53/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 57/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 132/89
- BGH - 23.10.1990 - AZ: VI ZR 67/90
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 277/88
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 96/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 167/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 249/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 115/90
- BGH - 20.11.1990 - AZ: VI ZR 143/90
- BGH - 29.11.1990 - AZ: III ZR 102/89
- BGH - 29.11.1990 - AZ: III ZR 365/89
- BGH - 04.12.1990 - AZ: VI ZR 120/90
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 28/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 150/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 179/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 366/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 206/90
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 80/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 136/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 194/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 29/90
- BGH - 07.03.1991 - AZ: III ZR 84/90
- BGH - 23.04.1991 - AZ: VI ZR 281/90
- BGH - 28.05.1991 - AZ: VI ZR 331/90
- BGH - 11.06.1991 - AZ: VI ZR 307/90
- BGH - 11.06.1991 - AZ: VI ZR 321/90
- BGH - 25.06.1991 - AZ: VI ZR 330/90
- BGH - 25.06.1991 - AZ: VI ZR 344/90
- BGH - 29.10.1991 - AZ: VI ZR 91/91
- BGH - 12.11.1991 - AZ: VI ZR 196/91
- nachfolgend
- BGH - 18.02.1992 - AZ: VI ZR 194/91
- BGH - 26.05.1992 - AZ: VI ZR 306/91
- BGH - 22.09.1992 - AZ: VI ZR 347/91
- BGH - 11.11.1992 - AZ: VIII ZR 84/92
- BGH - 17.11.1992 - AZ: VI ZR 20/92
- BGH - 15.12.1992 - AZ: VI ZR 87/92
Rechtsgrundlagen
Prozessführer
Herbert Konrad F., B. straße ..., M.,
Prozessgegner
Walter A., H., R./A.,
Der VIII. Zivilsenat des Bundesgerichtshofs hat
durch
den Vorsitzenden Richter Wolf und
die Richter Dr. Skibbe, Dr. Paulusch, Dr. Hübsch und Ball
am 29. Januar 1992
gemäß § 554 b Abs. 1 ZPO in der Auslegung durch das Bundesverfassungsgericht (Beschluß vom 11. Juni 1980 - 1 PBvU 1/79 - NJW 1981, 39)
beschlossen:
Tenor:
Die Revision des Beklagten gegen das Endurteil des 18. Zivilsenats des Oberlandesgerichts München vom 12. März 1991 wird nicht angenommen. Der Beklagte trägt die Kosten des Revisionsverfahrens (§ 97 Abs. 1 ZPO).
Gründe
Zwar weist die Revision mit Recht darauf hin, daß die Abgabe oder Erklärung der Beteiligten, der Inhalt einer in Bezug genommenen anderen Urkunde sei ihnen bekannt, gemäß § 13 a Abs. 1 Satz 1 BeurkG zwingendes Wirksamkeitserfordernis der Beurkundung ist (Keidel/Kuntze/Winkler, Freiwillige Gerichtsbarkeit, Teil B, BeurkG, 12. Aufl., Rdnrn. 24, 25; Huhn/v. Schuckmann, BeurkG, Rdnr. 17; Palandt/Heinrichs, BGB, 50. Aufl., Rdnr. 4, je zu § 13 a BeurkG) und daß die Sollvorschrift des § 13 a Abs. 1 Satz 2 BeurkG nur die Mitbeurkundung der abgegebenen Erklärung betrifft.
Gleichwohl erweisen sich die Berufungsurteile im Ergebnis als zutreffend, denn der Formfehler ist durch wirksame Übertragung des GmbH-Anteils auf den beklagten Ehemann gemäß § 15 Abs. 4 Satz 2 GmbHG geheilt worden. Dabei kann - der Revision folgend - unterstellt werden, daß die Veräußerung beider Gesellschaftsanteile rechtlich untrennbar ist, mithin auch der den Kommanditanteil betreffende Kaufvertrag notarieller Beurkundung bedurfte, daß es an dieser mangels Abgabe einer Bekanntheitserklärung seitens der beklagten Ehefrau fehlt und daß dieser Mangel auch auf den den GmbH-Anteil betreffenden Kaufvertrag durchschlägt. Das gesamte formnichtige Verpflichtungsgeschäft wird nämlich gemäß § 15 Abs. 4 Satz 2 GmbHG gültig, wenn nur die Abtretung des mitverkauften GmbH-Anteils gemäß § 15 Abs. 3 GmbHG ordnungsgemäß notariell beurkundet ist. Das ist hier der Fall. Für die Frage der Heilung nach § 15 Abs. 4 Satz 2 GmbHG kommt es allein darauf an, ob die Anteilsabtretung für sich allein betrachtet ordnungsgemäß und vollständig beurkundet ist. Das der Abtretung zugrundeliegende Verpflichtungsgeschäft bleibt dabei außer Betracht. Die Heilung tritt deshalb selbst dann ein, wenn formnichtiges Verpflichtungsgeschäft und formgültige Abtretung in derselben notariellen Urkunde enthalten sind (BGH, Urteil vom 23. Februar 1983 - IVa ZR 187/81, NJW 1983, 1843 unter II 1 a; Hachenburg/Zutt, GmbHG, 8. Aufl., Rdnr. 65; Baumbach/Hueck, GmbHG, 15. Aufl., Rdnr. 35, je zu § 15 GmbHG; Wiesner, NJW 1984, 95, 97 unter II 3b), und erstreckt sich auf den gesamten Inhalt des Verpflichtungsgeschäfts (BGH, Urteil vom 19. Januar 1987 - II ZR 81/86, NJW-RR 1987, 807 unter 1 a; Hachenburg/Zutt aaO, Rdnr. 69; Scholz/Winter, GmbHG, 7. Aufl., § 15 Rdnr. 76; Wiesner a.a.O. S. 99 unter IV 1).
Dr. Skibbe
Dr. Paulusch
Dr. Hübsch
Ball