Bundesgerichtshof
Beschl. v. 25.06.1987, Az.: III ZR 268/86
Anforderungen an Kreditinstitut Darlehensnehmer auf Risiken mit dem zu finanzierenden Geschäft hinzuweisen; Hinweispflicht nach dem Grundsatz von Treu und Glauben
Bibliographie
- Gericht
- BGH
- Datum
- 25.06.1987
- Aktenzeichen
- III ZR 268/86
- Entscheidungsform
- Beschluss
- Referenz
- WKRS 1987, 14739
- Entscheidungsname
- [keine Angabe]
- ECLI
- [keine Angabe]
Verfahrensgang
- vorgehend
- BVerfG - 11.06.1980 - AZ: 1 PBvU 1/79
- OLG Hamm - 27.03.1985 - AZ: 11 U 225/84
- OLG Karlsruhe - 03.07.1985 - AZ: 1 U 11/85
- OLG Schleswig - 04.09.1985 - AZ: 4 U 234/83
- OLG München - 01.10.1985 - AZ: 13 U 2726/85
- KG Berlin - 21.01.1986 - AZ: 21 U 3563/85
- OLG Braunschweig - 05.03.1986 - AZ: 3 U 240/84
- OLG Düsseldorf - 12.03.1986 - AZ: 11 U 51/85
- OLG München - 21.04.1986 - AZ: 17 U 4994/85
- OLG Hamm - 25.04.1986 - AZ: 9 U 126/85
- OLG Köln - 15.05.1986 - AZ: 7 U 224/84
- OLG München - 15.05.1986 - AZ: 1 U 3852/85
- OLG Köln - 20.05.1986 - AZ: 22 U 278/85
- OLG Hamm - 20.06.1986 - AZ: 19 U 255/84
- OLG Celle - 24.06.1986 - AZ: 16 U 158/85
- OLG Hamm - 30.06.1986 - AZ: 22 U 143/85
- OLG Hamburg - 01.07.1986 - AZ: 7 U 247/84
- OLG Stuttgart - 09.07.1986 - AZ: 1 U 11/86
- OLG München - 16.07.1986 - AZ: 7 U 4624/84
- OLG Hamburg - 30.07.1986 - AZ: 5 U 58/85
- OLG Schleswig - 11.09.1986 - AZ: 5 U 142/85
- OLG Celle - 16.09.1986 - AZ: 16 U 126/85
- OLG Frankfurt am Main - 19.09.1986 - AZ: 25 U 32/85
- OLG Karlsruhe - 09.10.1986 - AZ: 9 U 201/84
- OLG Oldenburg - 20.10.1986 - AZ: 13 U 58/86
- OLG Hamm - 22.10.1986 - AZ: 11 U 262/85
- OLG Oldenburg - 06.11.1986 - AZ: 14 U 38/86
- OLG Frankfurt am Main - 06.01.1987 - AZ: 14 U 163/85
- BGH - 25.05.1987 - AZ: III ZR 150/85
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 211/85
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 147/86
- BGH - 04.06.1987 - AZ: III ZR 208/86
- nachfolgend
- BGH - 25.06.1987 - AZ: III ZR 244/86
- BGH - 02.07.1987 - AZ: III ZR 186/86
- BGH - 09.07.1987 - AZ: III ZR 154/86
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 156/85
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 244/85
- BGH - 14.07.1987 - AZ: III ZR 160/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 36/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 77/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 83/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 138/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 151/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 152/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 162/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 176/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 198/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 200/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 202/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 203/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 222/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 246/86
- BGH - 17.09.1987 - AZ: III ZR 269/86
- BGH - 23.09.1987 - AZ: III ZR 22/87
- OLG Bamberg - 27.10.1987 - AZ: 5 U 9/87
- OLG Hamm - 08.12.1987 - AZ: 28 U 113/87
- OLG Hamm - 15.12.1987 - AZ: 10 U 197/85
- KG Berlin - 08.01.1988 - AZ: 4 U 2200/87
- OLG Stuttgart - 15.01.1988 - AZ: 2 U 252/86
- OLG Schleswig- 09.02.1988 - AZ: 3 U 19/86
- Oberlandesgerichts Hamm - 29.02.1988 - AZ: 5 U 182/87
- KG - 10.05.1988 - AZ: U 250/87 Baul.
- OLG Düsseldorf - 19.05.1988 - AZ: 8 U 135/86
- OLG Karlsruhe - 16.06.1988 - AZ: 4 U 139/87
- OLG Köln - 25.07.1988 - AZ: 7 U 127/85
- OLG Hamm - 30.08.1988 - AZ: 9 U 49/85
- OLG Frankfurt am Main - 18.10.1988 - AZ: 11 U 25/87
- OLG Düsseldorf - 26.10.1988 - AZ: 15 U 172/87
- OLG Karlsruhe - 23.11.1988 - AZ: 1 U 113/88
- OLG Schleswig - 29.11.1988 - AZ: 11 U 187/86
- OLG München - 21.12.1988 - AZ: 15 U 6455/87
- OLG Oldenburg - 23.12.1988 - AZ: 6 U 168/88
- OLG Hamm - 12.01.1989 - AZ: 22 U 127/87
- OLG Köln - 31.01.1989 - AZ: 7 U 75/88
- KG - 28.02.1989 - AZ: 9 U 7209/87
- OLG Nürnberg - 01.03.1989 - AZ: 4 U 1604/88
- OLG Düsseldorf - 16.03.1989 - AZ: 8 U 18/88
- OLG Bremen - 11.04.1989 - AZ: 3 U 1/89
- OLG Celle - 03.05.1989 - AZ: 3 U 144/88
- OLG Oldenburg - 11.05.1989 - AZ: 1 U 218/88
- OLG Bamberg - 29.05.1989 - AZ: 4 U 154/88
- OLG Celle - 30.05.1989 - AZ: 16 U 227/83
- OLG Koblenz - 14.07.1989 - AZ: 1 U 1266/88
- Oberlandesgericht Koblenz - 26.07.1989 - AZ: 1 U 1831/87 (Baul.)
- OLG Köln - 20.09.1989 - AZ: 27 U 73/89
- OLG München - 04.12.1989 - AZ: 31 U 4514/89
- Oberlandesgericht Düsseldorf - 29.03.1990 - AZ: 18 U 191/89
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 31/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 32/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 47/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 65/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 70/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 136/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 194/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 208/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 239/88
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 260/89
- BGH - 26.04.1990 - AZ: III ZR 339/89
- BGH - 12.07.1990 - AZ: III ZR 123/88
- BGH - 12.07.1990 - AZ: III ZR 168/88
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 151/88
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 45/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 51/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 53/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 57/89
- BGH - 27.09.1990 - AZ: III ZR 132/89
- BGH - 23.10.1990 - AZ: VI ZR 67/90
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 277/88
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 96/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 167/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 249/89
- BGH - 25.10.1990 - AZ: III ZR 115/90
- BGH - 20.11.1990 - AZ: VI ZR 143/90
- BGH - 29.11.1990 - AZ: III ZR 102/89
- BGH - 29.11.1990 - AZ: III ZR 365/89
- BGH - 04.12.1990 - AZ: VI ZR 120/90
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 28/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 150/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 179/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 366/89
- BGH - 20.12.1990 - AZ: III ZR 206/90
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 80/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 136/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 194/89
- BGH - 17.01.1991 - AZ: III ZR 29/90
- BGH - 07.03.1991 - AZ: III ZR 84/90
- BGH - 23.04.1991 - AZ: VI ZR 281/90
- BGH - 28.05.1991 - AZ: VI ZR 331/90
- BGH - 11.06.1991 - AZ: VI ZR 307/90
- BGH - 11.06.1991 - AZ: VI ZR 321/90
- BGH - 25.06.1991 - AZ: VI ZR 330/90
- BGH - 25.06.1991 - AZ: VI ZR 344/90
- BGH - 29.10.1991 - AZ: VI ZR 91/91
- BGH - 12.11.1991 - AZ: VI ZR 196/91
- BGH - 29.01.1992 - AZ: VIII ZR 92/91
- BGH - 18.02.1992 - AZ: VI ZR 194/91
- BGH - 26.05.1992 - AZ: VI ZR 306/91
- BGH - 22.09.1992 - AZ: VI ZR 347/91
- BGH - 11.11.1992 - AZ: VIII ZR 84/92
- BGH - 17.11.1992 - AZ: VI ZR 20/92
- BGH - 15.12.1992 - AZ: VI ZR 87/92
Rechtsgrundlage
Prozessführer
Günther G. J. platz ..., Ge.
Prozessgegner
Raiffeisenbank D. e.G.,
vertreten durch den Vorstand, M. Straße ..., D.
Der III. Zivilsenat des Bundesgerichtshofs hat
durch
den Vorsitzenden Richter Dr. Krohn und
die Richter Boujong, Dr. Halstenberg, Dr. Werp und Dr. Rinne
gemäß § 554 b Abs. 1 ZPO
in der Auslegung durch das Bundesverfassungsgericht
(Beschluß vom 11. Juni 1980 - 1 PBvU 1/79 - NJW 1981, 39)
am 25. Juni 1987 beschlossen:
Tenor:
Die Revision des Klägers gegen das Urteil des 17. Zivilsenats des Oberlandesgerichts München vom 21. April 1986 - 17 U 4994/85 - wird nicht angenommen.
Der Kläger trägt die Kosten des Revisionsverfahrens (§ 97 Abs. 1 ZPO).
Streitwert: 61.250,00 DM.
Gründe
Die Rechtssache hat keine grundsätzliche Bedeutung. Die Revision bietet auch im Ergebnis keine Aussicht auf Erfolg.
1.
Nach der ständigen Rechtsprechung des Senats ist es grundsätzlich nicht Sache des Kreditinstituts, Darlehensnehmer auf Risiken, die mit dem zu finanzierenden Geschäft verbunden sind, hinzuweisen. Im Einzelfall kann zwar ein solcher Hinweis nach dem Grundsatz von Treu und Glauben geboten sein, etwa wenn die Bank selbst einen zu den allgemeinen wirtschaftlichen Risiken des Projekts hinzutretenden speziellen Gefährdungstatbestand für den Kunden schafft oder dessen Entstehung begünstigt oder wenn sie in bezug auf die speziellen Risiken des zu finanzierenden Vorhabens gegenüber dem Darlehensnehmer einen konkreten Wissensvorsprung hat, z. B, weiß, daß dieses zum Scheitern verurteilt ist (Senatsurteil vom 9. Oktober 1986 - III ZR 127/85 - WM 1986, 1561, 1563 m. w. Nachw.). Ein solcher Ausnahmetatbestand liegt hier aber schon deswegen nicht vor, weil nach den Feststellungen des Berufungsgerichts auf Seiten des Klägers über das Risiko, mit dem die Darlehensgewährung an die Eheleute K. behaftet war, keinerlei Ungewißheit bestand. Hiernach kann die Revision auch aus dem Senatsurteil BGHZ 72, 92 nichts für ihren Standpunkt herleiten.
2.
Die Verfahrensrügen hat der Senat geprüft und nicht für durchgreifend erachtet (§ 565 a ZPO).
Streitwertbeschluss:
Streitwert: 61.250,00 DM.
Boujong
Halstenberg
Werp
Rinne